ÖZET

'Bu çalışmada bir piyasa başarısızlığı olan çevresel dışsallıklar ve çözümünde uygulanan kamusal politikalar incelenmiştir. Dışsallıklar konusu, çevre ve ekonomi arasında ilişki kurmada önemli bir yere sahip olmaktadır. Bu nedenle çalışmamızda kuramsal olarak dışsallıklar teorisi analiz edilmiş; bu bağlamda literatürdeki farklı tanımlamalara, farklı dışsallık sınıflandırmalarına ve dışsallıkların düzenlenmesinde kamusal ve piyasa çözüm önerilerine yer verilmiştir. Vergiler, sübvansiyomar, harçlar, kirlilik izni ve standartlar gibi kamusal çözümlerin, Coase teorisi ve Hicks-Kaldor ölçütü gibi piyasa çözümlerinden görece üstünlüğe sahip olduğu sonucuna varılmıştır.
Çalışmamızın uygulama bölümünde ise, Türkiye' de enerji üretiminde kullanılan ve çevresel kirliliğe yol açan fosil yakıtlar (kömür, petrol ve doğalgaz) üzerindeki bir çevre vergisinin ekonomik etkileri analiz edilmiştir. Bir üretim plan1ama tekniği olan doğrusal programlama modeli kullanılarak, fosil yakıt üreten sektörlerin çevre vergisi durumundaki optimal üretim miktarları hesaplanmış; kömür sektörünün hem iktisadi hem de çevresel açıdan üretimini kısması gerektiği sonucuna varılmıştır. çevre vergisi oranı artırıldıkça üretim miktarındaki değişimin boyutu en çok olan, diğer bir ifadeyle
çevre vergisine en çok duyarlı olan sektörün ise doğalgaz sektörü olduğu görülmüştür. Belli bir kaynağın tüketimini vergilendirmenin, ikame kaynakların tükenme hızını artırması gerçeğinden yola çıkılarak, enerji üretiminde küresel ısınmaya yol açan fosil yakıtlar yerine yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanılması için kamusal müdahalelerin kaçınılmaz olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Piyasa Başarısızlıkları, Dışsallıklar, Dışsal Maliyetler, çevre Ekonomisi, Doğrusal Programlama


ABSTRACT

PUBLIC SOLUTIONS OF EXTERNALITIES: AN APPLICATION OF TURKEY

Within this study, extemalities as market failures and their public solutions will be explored. The issue of extemalities is imP'!rtant for establishing a relation between environment and economics. Therefore in theoretical part of the study, theory of externalities will be analyzed; firstly different definitions in the literature, secondly different classifications of extemalities and thirdly public and market solutions for internalization of extemalities will be discussed. After the analysis, it is concluded that public solutions such as taxation, subsidies, charges, pollution rights and direct controls are superior in comparison to the market solutions like the Coase theorem and Hicks Kaldor eriterion.
in the application part of the study, economic effects of a tax on environment polluting fossil fuels (coal, oil and natural gas), which are used for producing energy in Turkey, will be analyzed. By using a linear programıning model, which is also used as a production planning method, optimal production quantities, in a fİ"amework where there is an environmental tax on fossil fuel consuming sectors, will be estimated. The estimation indicates that coal sector must reduce its production due to both environmental and economic reasons. in addition it is observed that natural gas sector is the most sensitiye sector to the environmental tax. Because of the fact that taxing consumption of a commodity increases the consumption of its substitution commodity, it will be concluded that public solutions that encourage the use of renewable resources instead of fossil fuels in the power production are inevitable.

Kev Words: Market Failures, Externalities, Extemal Costs, Environmental Economics, Linear Programıning